មេរៀន និង លំហាត់គីមីសម្រាប់ត្រៀមប្រឡង (Q & A ខ្លីៗ ងាយស្រួលទន្ទេញ)
មេរៀន និង លំហាត់គីមីសម្រាប់ត្រៀមប្រឡង (Q & A ខ្លីៗ ងាយស្រួលទន្ទេញ)
ដើម្បីធានាបានពិន្ទុពេញ ក្នុងការប្រឡង សូមទន្ទេញនិយមន័យ រូបមន្តគណនា និងអនុវត្តលំហាត់ទាំងនេះឱ្យបានស្ទាត់ជំនាញ។ ចម្លើយត្រូវបានដាក់នៅខាងក្រោមសំណួរនីមួយៗ ដើម្បីលោកអ្នកអាចផ្ទៀងផ្ទាត់ និងដឹងថាចម្លើយរបស់ខ្លួនត្រូវ ឬខុស។
ផ្នែកទី ០: និយមន័យ និង ទិន្នន័យចាំបាច់ (ត្រូវទន្ទេញ!)
ក. ទិន្នន័យ \(A_{r}\) និង \(V_{m}\)
| ធាតុ | \(A_{r}\) | ធាតុ | \(A_{r}\) |
|---|---|---|---|
| H | 1 | Na | 23 |
| C | 12 | Mg | 24 |
| O | 16 | S | 32 |
| N | 14 | Cl | 35.5 |
| Ca | 40 | Fe | 56 |
| Cu | 64 | Zn | 65 |
| Ag | 108 | Pb | 207 |
| មាឌម៉ូល (RTP) | \(24000 cm^{3}\) (ឬ \(24 dm^{3}\)) | មាឌម៉ូល (STP) | \(22.4 L\) |
ខ. និយមន័យសំខាន់ៗ (សម្រាប់អ្នកដែលមិនទាន់យល់ច្បាស់)
| គន្លឹះ | និយមន័យខ្លីៗ/រូបមន្ត |
|---|---|
| ម៉ាសអាតូមធៀប \((A_{r})\) | ផលធៀបម៉ាសមធ្យមរបស់អាតូមនៃធាតុនោះ ជាមួយនឹង \(\frac{1}{12}\) ម៉ាសអាតូមកាបួន 12 ។ (គ្មានខ្នាត) |
| ម៉ាសម៉ូលេគុលធៀប \((M_{r})\) | ផលបូកនៃម៉ាសអាតូមធៀបនៃធាតុបង្កក្នុងម៉ូលេគុល ។ (គ្មានខ្នាត) |
| ម៉ូល (mol) | បរិមាណកំណត់នៃសារធាតុមួយដែលបង្កដោយភាគល្អិតចំនួន \(N = 6.02 \times 10^{23}\)។ |
| ម៉ាសម៉ូល (M) | ម៉ាស 1 mol នៃសារធាតុ (ជាម៉ាសអាតូមធៀប/ម៉ាសម៉ូលេគុលធៀប គិតជាក្រាម) ។ |
| កំហាប់ជាម៉ូល \((C_{M})\) | ចំនួនម៉ូលធាតុរលាយក្នុង \(1 dm^{3}\) សូលុយស្យុង។ រូបមន្ត៖ \(C_{M} = \frac{n}{V_{S}}\) |
| ទិន្នផល (Rd) | ផលធៀបរវាងម៉ាសផលិតផលតាមពិសោធន៍ និងម៉ាសផលិតផលតាមទ្រឹស្តី គិតជាភាគរយ ។ |
ផ្នែកទី ១: គណនាម៉ាសម៉ូលេគុល និង ភាគរយ
Q1: គណនាម៉ាសម៉ូលេគុលធៀប \((M_{r})\)
ចូរគណនាម៉ាសម៉ូលេគុលធៀបរបស់សារធាតុទាំងនេះ: 1. ZnO, 2. \(CO_{2}\), 3. \(CH_{4}\), 4. \((NH_{4})_{2}SO_{4}\), 5. \(O_{2}\), 6. \(Cl_{2}\)
1. \(M_{r}(ZnO) = 65 + 16 = \mathbf{81}\)
2. \(M_{r}(CO_{2}) = 12 + (2 \times 16) = \mathbf{44}\)
3. \(M_{r}(CH_{4}) = 12 + (4 \times 1) = \mathbf{16}\)
4. \(M_{r}((NH_{4})_{2}SO_{4}) = (2 \times (14 + 4)) + 32 + (4 \times 16) = \mathbf{132}\)
5. \(M_{r}(O_{2}) = 2 \times 16 = \mathbf{32}\)
6. \(M_{r}(Cl_{2}) = 2 \times 35.5 = \mathbf{71}\)
Q2: គណនាសមាសភាពសតភាគ (ភាគរយ)
ចូរគណនាភាគរយរបស់ធាតុបង្កនៅក្នុងសមាសធាតុ:
- ទង់ដែង (Cu) ក្នុងទង់ដែង (II) អុកស៊ីត (CuO)
- ម៉ាញេស្យូម (Mg) ក្នុងម៉ាញេស្យូមស៊ុលផាត (\(MgSO_{4}\))
1. \(M_{r}(CuO) = 80\) ។ \(\%Cu = \frac{64}{80} \times 100\% = \mathbf{80\%}\)
2. \(M_{r}(MgSO_{4}) = 120\) ។ \(\%Mg = \frac{24}{120} \times 100\% = \mathbf{20\%}\)
Q3: គណនាម៉ាសធាតុបង្ក
ចូរគណនាម៉ាសធាតុបង្កដែលមាននៅក្នុងសមាសធាតុ:
- ម៉ាសកាល់ស្យូម (Ca) មានក្នុង 25g នៃកាល់ស្យូមកាបូណាត (\(CaCO_{3}\))
- ម៉ាសទង់ដែង (Cu) មានក្នុង 27g នៃទង់ដែង (II) ក្លរួ (\(CuCl_{2}\))
1. \(M_{r}(CaCO_{3}) = 100\) ។ \(m_{Ca} = \frac{40}{100} \times 25g = \mathbf{10g}\)
2. \(M_{r}(CuCl_{2}) = 135\) ។ \(m_{Cu} = \frac{64}{135} \times 27g = \mathbf{12.8g}\)
ផ្នែកទី ២: រូបមន្តគីមី និង សមីការគីមី
Q4: សរសេររូបមន្តម៉ូលេគុល
ចូរសរសេររូបមន្តម៉ូលេគុលរបស់សារធាតុខាងក្រោម (ផ្អែកលើការលៃបន្ទុកឱ្យស្មើ):
- ម៉ាញេស្យូមស៊ុលផាត (\(Mg^{2+}, SO_{4}^{2-}\))
- ស័ង្កសីអុកស៊ីត (\(Zn^{2+}, O^{2-}\))
- សំណ (II) ស៊ុលផាត (\(Pb^{2+}, SO_{4}^{2-}\))
- ដែក (III) ក្លរួ (\(Fe^{3+}, Cl^{-}\))
1. \(MgSO_{4}\)
2. \(ZnO\)
3. \(PbSO_{4}\)
4. \(FeCl_{3}\)
Q5: ថ្លឹងសមីការ (ដោយប្រើមេគុណ)
ចូរថ្លឹងសមីការខាងក្រោមដោយអនុវត្តតាមច្បាប់រក្សាម៉ាស:
1. \(2Cu(s) + O_{2}(g) \longrightarrow 2CuO(s)\)
2. \(Mg(s) + 2HCl(aq) \longrightarrow MgCl_{2}(aq) + H_{2}(g)\)
3. \(Fe_{2}O_{3}(s) + 2Al(s) \longrightarrow Al_{2}O_{3}(s) + 2Fe(s)\)
4. \(2Na(s) + 2H_{2}O(l) \longrightarrow 2NaOH(aq) + H_{2}(g)\)
Q6: សមីការអ៊ីយ៉ុងសម្រួល
គេដាក់សូលុយស្យុងសូដ្យូមអ៊ីដ្រូកស៊ីត (\(NaOH\)) ចូលក្នុងសូលុយស្យុងទង់ដែង(II) ស៊ុលផាត (\(CuSO_{4}\)) យើងទទួលបានកករ \(Cu(OH)_{2}(s)\) និង \(Na_{2}SO_{4}(aq)\)។ ចូរសរសេរសមីការអ៊ីយ៉ុងសម្រួល។
1. សមីការគីមីពេញលេញ: \(2NaOH(aq) + CuSO_{4}(aq) \longrightarrow Cu(OH)_{2}(s) + Na_{2}SO_{4}(aq)\)
2. សមីការអ៊ីយ៉ុងសម្រួល: \(Cu^{2+}(aq) + 2OH^{-}(aq) \longrightarrow Cu(OH)_{2}(s)\)
(អ៊ីយ៉ុងទស្សនិកដែលត្រូវសម្រួលចោលគឺ \(Na^{+}\) និង \(SO_{4}^{2-}\))
ផ្នែកទី ៣: ម៉ូល មាឌ និង ការគណនាតាមសមីការ
Q7: គណនាម៉ាស និង មាឌ
- គណនាម៉ាសជាក្រាមនៃ: 3 mol អាតូមអេស្យូម (He) និង 0.5 mol អាតូមអាសូត (N)
- រកមាឌរបស់ឧស្ម័ន (\(V_{m} = 24000 cm^{3}\)): 0.2 mol ឧស្ម័នអុកស៊ីសែន (\(O_{2}\)) និង 3 mol នៃឧស្ម័នអ៊ីដ្រូសែន (\(H_{2}\))
1. \(m_{He} = 3 \times 4 = \mathbf{12g}\) ; \(m_{N} = 0.5 \times 14 = \mathbf{7g}\)
2. \(V(O_{2}) = 0.2 \times 24000 = \mathbf{4800 cm^{3}}\) ; \(V(H_{2}) = 3 \times 24 = \mathbf{72 dm^{3}}\)
Q8: គណនាម៉ាសកករប្រាក់ក្លរួ (\(AgCl\))
គេដាក់សូលុយស្យុងប្រាក់នីត្រាត (\(AgNO_{3}\)) ចូលក្នុងសូលុយស្យុងកាល់ស្យូមក្លរួ (\(CaCl_{2}\)) ដែលមានមាឌ \(50 cm^{3}\) នៅកំហាប់ \(0.4 mol/dm^{3}\) ។ គណនាម៉ាសកករប្រាក់ក្លរួដែលកកើត។
Q9: គណនាទិន្នផលជាភាគរយ
គេដាក់ស័ង្កសី (Zn) 6.5g ឱ្យមានប្រតិកម្មជាមួយស្ពាន់ធ័រ (S) គេទទួលបានស័ង្កសីស៊ុលហ្វួរ (ZnS) ចំនួន 1g ។ គណនាទិន្នផលនៃប្រតិកម្មនេះ។
(រូបមន្តគន្លឹះ: \(\text{ទិន្នផល} = \frac{\text{ម៉ាសផលិតផលតាមពិសោធ}}{\text{ម៉ាសផលិតផលតាមទ្រឹស្តី}} \times 100\%\))
Q10: គណនាកម្រិតសុទ្ធ/ការបន្សាប
តើគេត្រូវប្រើសូលុយស្យុងសូដ្យូមកាបូណាតអាស៊ីត (\(NaHCO_{3}\)) ប៉ុន្មានក្រាមដើម្បីបន្សាបអាស៊ីតក្លរីឌ្រិច (\(HCl\)) \(100 cm^{3}\) នៅកំហាប់ \(2.0M\)?
ផ្នែកទី ៤: លំហាត់កម្រិតខ្ពស់ (សម្រាប់ពិន្ទុពេញ)
Q11: មាឌឧស្ម័នពីការបំបែកសារធាតុ
រកមាឌឧស្ម័នអាម៉ូញាក់ (\(NH_{3}\)) ដែលកកើតនៅពេលដែលគេដុត 1.605g អាម៉ូញ៉ូមក្លរួ (\(NH_{4}Cl\))។
សមីការ: \(NH_{4}Cl(s) \longrightarrow NH_{3}(g) + HCl(g)\)
Q12: គណនាម៉ាសវត្ថុធាតុដើម និង មាឌឧស្ម័ន (STP)
គេដុតល្បាយទង់ដែង (II) អុកស៊ីត (CuO) និងកាបួន (C) ។ គេទទួលបានទង់ដែង (Cu) និងឧស្ម័នម្យ៉ាងដែលអាចលម្អក់ទឹកកំបោរថ្លា (ឧស្ម័ននោះគឺ \(CO_{2}\))។
ក. ចូរសរសេរសមីការតាងប្រតិកម្ម។
ខ. រកម៉ាសវត្ថុធាតុដើមនីមួយៗ ដែលត្រូវប្រើបើគេចង់បានទង់ដែង 12.7g ។
គ. រកមាឌឧស្ម័នដែលកកើតនៅលក្ខខណ្ឌស្តង់ដារ (STP)។
ក. សមីការតាងប្រតិកម្ម: \(2CuO + C \longrightarrow 2Cu + CO_{2}\)
ខ. \(m_{CuO} = \mathbf{15.9g}\) និង \(m_{C} = \mathbf{1.2g}\)
គ. \(V_{CO_{2}} = \mathbf{2.240 dm^{3}}\)
Q13: គណនាពីការបំបែកប្រាក់កាបូណាត
សមីការ: \(2Ag_{2}CO_{3}(s) \longrightarrow 4Ag(s) + 2CO_{2}(g) + O_{2}(g)\)
ក. គណនាម៉ាសម៉ូលេគុលធៀបរបស់ប្រាក់កាបូណាត \(Ag_{2}CO_{3}\) ។
ខ. បើគេដុតបំបែក 0.2 mol \(Ag_{2}CO_{3}\) តើគេទទួលបានប្រាក់ (Ag) ប៉ុន្មានក្រាម?
គ. រកមាឌអុកស៊ីសែន (\(O_{2}\)) ដែលកកើតពីប្រតិកម្មនៅលក្ខខណ្ឌបន្ទប់ (RTP)។
ក. \(M_{r}(Ag_{2}CO_{3}) = \mathbf{276}\)
ខ. \(m_{Ag} = \mathbf{43.2g}\)
គ. \(V_{O_{2}} = \mathbf{2400cm^{3}}\)
Written by Baysamnum Team
