មូលហេតុដែលសិស្សវិទ្យាល័យមួយចំនួនមិនចង់ទៅរៀន និងមិនចាប់អារម្មណ៍ការសិក្សា

បច្ចុប្បន្ននេះ នៅតាមវិទ្យាល័យនានាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា សិស្សានុសិស្សមួយចំនួនធំបានបង្ហាញឥរិយាបថធុញទ្រាន់នឹងការសិក្សា ឬបោះបង់ការសិក្សាតែម្តង។ បញ្ហានេះមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យនោះទេ វាគឺជាក្ដីបារម្ភដ៏ធំមួយដែលប៉ះពាល់ដល់ធនធានមនុស្ស និងការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិទៅថ្ងៃអនាគត។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ យើងត្រូវស្វែងយល់ឱ្យស៊ីជម្រៅអំពីឬសគល់នៃបញ្ហាថាតើហេតុអ្វីបានជាពួកគេបាត់បង់ចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងការរៀនសូត្រ។ អត្ថបទនេះនឹងធ្វើការវិភាគលម្អិតលើកត្តាសំខាន់ៗចំនួន ៩ ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ចិត្តសាស្ត្រ និងការសម្រេចចិត្តរបស់សិស្ស។

១. វិធីសាស្ត្របង្រៀនខ្វះភាពទាក់ទាញ

មូលហេតុចម្បងមួយគឺវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលមិនទាន់សមស្របទៅនឹងសម័យកាល។ នៅតាមសាលារៀនមួយចំនួន គ្រូបង្រៀននៅតែអនុវត្តវិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបបុរាណ ឬ "Lecture" ដែលគ្រូជាអ្នកនិយាយតែម្នាក់ឯង ហើយសិស្សមានតួនាទីត្រឹមតែអង្គុយស្តាប់ និងកត់ត្រា។ ការបង្រៀនដែលខ្វះសកម្មភាពជាក់ស្តែង ដូចជាការពិសោធន៍ ការពិភាក្សាក្រុម ឬការអនុវត្តផ្ទាល់ ធ្វើឱ្យបរិយាកាសក្នុងថ្នាក់រៀនមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងគួរឱ្យធុញទ្រាន់។ ជាពិសេសលើមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រពិត ប្រសិនបើគ្រូបង្រៀនគ្រាន់តែសរសេររូបមន្តលើក្តារខៀនដោយមិនពន្យល់ពីការអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ សិស្សនឹងពិបាកយល់ និងបាត់បង់ចំណាប់អារម្មណ៍ភ្លាមៗ។

២. សម្ពាធផ្លូវចិត្តពីការប្រឡង

ប្រព័ន្ធអប់រំដែលផ្តោតខ្លាំងពេកទៅលើពិន្ទុ និងការប្រឡង ជាពិសេសការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ (បាក់ឌុប) បានបង្កើតជាសម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សិស្ស។ ពួកគេត្រូវបង្ខំចិត្តរៀនក្បួនខ្នាតដើម្បីតែប្រឡងជាប់ ជាជាងរៀនដើម្បីយល់ដឹង និងយកទៅប្រើប្រាស់។ ការរំពឹងទុកខ្ពស់ពេកពីសំណាក់អាណាព្យាបាល និងសាលារៀន ធ្វើឱ្យសិស្សមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាចចំពោះការបរាជ័យ។ នៅពេលដែលការសិក្សាក្លាយជា "ការប្រកួតប្រជែង" ជាជាង "ការស្រាវជ្រាវ" សិស្សនឹងមានអារម្មណ៍តានតឹង ថប់បារម្ភ និងចុងក្រោយគឺខ្លាចសាលារៀនតែម្តង។

៣. កង្វះកម្លាំងចិត្ត និងភាពមិនច្បាស់លាស់នៃអនាគត

សិស្សវិទ្យាល័យជាច្រើនកំពុងជួបបញ្ហាវិបត្តិផ្លូវចិត្ត ដោយពួកគេមើលមិនឃើញពីអត្ថប្រយោជន៍ច្បាស់លាស់នៃការសិក្សា។ នៅក្នុងបរិបទសង្គមបច្ចុប្បន្ន យុវជនខ្លះសង្កេតឃើញថា អ្នកមានចំណេះដឹងខ្ពស់មិនប្រាកដថាទទួលបានការងារល្អ ឬប្រាក់ខែខ្ពស់នោះទេ ខណៈដែលការងារខ្លះពឹងផ្អែកលើបក្ខពួក ឬធនធានផ្ទាល់ខ្លួន។ ទស្សនៈបែបនេះធ្វើឱ្យពួកគេអស់សង្ឃឹម និងគិតថាការខិតខំរៀនសូត្រនៅសាលាគឺជារឿងឥតប្រយោជន៍។ ការគ្មានគោលដៅជីវិតច្បាស់លាស់ និងកង្វះការណែនាំពីអាជីពការងារ (Career Guidance) ធ្វើឱ្យពួកគេរសាត់អណ្តែត និងបោះបង់ការសិក្សានៅពាក់កណ្តាលទី។

៤. ឥទ្ធិពលនៃបច្ចេកវិទ្យា និងបណ្ដាញសង្គម

នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ការញៀននឹងបច្ចេកវិទ្យាគឺជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយ។ ទូរសព្ទដៃ និងបណ្ដាញសង្គមដូចជា TikTok, Facebook ឬហ្គេមអនឡាញ បានទាញយកពេលវេលា និងការយកចិត្តទុកដាក់របស់សិស្សស្ទើរតែទាំងស្រុង។ ខ្លឹមសារកម្សាន្តខ្លីៗនៅលើបណ្ដាញសង្គមផ្តល់នូវការសប្បាយភ្លាមៗ (Instant Gratification) ដែលផ្ទុយពីការសិក្សាដែលទាមទារភាពអត់ធ្មត់ និងការប្រឹងប្រែងរយៈពេលវែង។ នៅពេលដែលសិស្សចំណាយពេលច្រើនលើអេក្រង់ទូរសព្ទ សមត្ថភាពក្នុងការផ្តោតអារម្មណ៍ (Concentration) លើមេរៀននឹងថយចុះយ៉ាងខ្លាំង។

៥. បញ្ហាជីវភាពគ្រួសារ និងកត្តាសេដ្ឋកិច្ច

កត្តាជីវភាពគឺជាមូលហេតុដែលមិនអាចមើលរំលងបាន។ សិស្សមួយចំនួនដែលមកពីគ្រួសារមានជីវភាពខ្វះខាត ត្រូវបង្ខំចិត្តចែករំលែកពេលវេលាសិក្សាទៅជួយរកប្រាក់ចំណូល ឬធ្វើការងារផ្ទះដើម្បីជួយសម្រាលបន្ទុកគ្រួសារ។ ភាពនឿយហត់ពីការងារ និងសម្ពាធហិរញ្ញវត្ថុ ធ្វើឱ្យពួកគេគ្មានកម្លាំងកាយ និងកម្លាំងចិត្តគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីមកសាលារៀន។ ក្នុងករណីខ្លះ ពួកគេសម្រេចចិត្តឈប់រៀនដើម្បីទៅធ្វើការរោងចក្រ ឬចំណាកស្រុក ដែលពួកគេគិតថាជាដំណោះស្រាយចំពោះមុខសម្រាប់ក្រពះ។

៦. កង្វះធនធានសិក្សា និងបរិយាកាសមិនអំណោយផល

វិសមភាពរវាងសាលាក្រុង និងសាលាជនបទនៅតែជាបញ្ហាប្រឈម។ សាលារៀនជាច្រើននៅតំបន់ដាច់ស្រយាលនៅខ្វះខាតសៀវភៅពុម្ព បណ្ណាល័យ បន្ទប់ពិសោធន៍ និងកុំព្យូទ័រសម្រាប់ស្រាវជ្រាវ។ ការរៀន "ទ្រឹស្តីសុទ្ធ" ដោយគ្មានឧបករណ៍អនុវត្ត ធ្វើឱ្យសិស្សពិបាកស្រមៃ និងយល់ពីមេរៀន។ បរិយាកាសសិក្សាដែលចង្អៀត ក្តៅ ឬខ្វះអនាម័យ ក៏ជាចំណែកមួយដែលធ្វើឱ្យសិស្សមិនចង់ចំណាយពេលនៅសាលារៀនផងដែរ។

៧. ការប្រៀបធៀប និងការរើសអើង

ការប្រៀបធៀបសមត្ថភាពរវាងសិស្សនិងសិស្ស ពីសំណាក់គ្រូបង្រៀន ឬអាណាព្យាបាល គឺជាកាំបិតមុខពីរ។ នៅពេលដែលសិស្សម្នាក់ត្រូវបានគេស្តីបន្ទោសថា "ល្ងង់" ឬប្រៀបធៀបថា "មិនពូកែដូចគេ" ពួកគេនឹងមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងគ្មានតម្លៃ និងបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើខ្លួនឯង (Self-esteem)។ អារម្មណ៍ខ្មាសអៀន និងការភ័យខ្លាចការរើសអើងពីមិត្តភក្តិ ធ្វើឱ្យពួកគេជ្រើសរើសការគេចសាលា ដើម្បីគេចចេញពីបរិយាកាសដែលពួកគេគិតថាជាកន្លែងដាក់សម្ពាធ។

៨. កម្មវិធីសិក្សាមិនស្របនឹងទេពកោសល្យ

មនុស្សម្នាក់ៗកើតមកមានទេពកោសល្យខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធអប់រំច្រើនតែតម្រូវឱ្យសិស្សទាំងអស់រៀនមុខវិជ្ជាដូចគ្នា។ សិស្សដែលមានដុងខាងសិល្បៈ កីឡា ឬតន្ត្រី អាចនឹងមានអារម្មណ៍ថាត្រូវបានបង្ខំឱ្យរៀនមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រ ឬគណិតវិទ្យាដែលពួកគេមិនចូលចិត្ត។ នៅពេលដែលពួកគេមិនត្រូវបានផ្តល់ឱកាសឱ្យអភិវឌ្ឍជំនាញដែលពួកគេស្រលាញ់ ពួកគេនឹងមានអារម្មណ៍ថាការសិក្សាគឺជាការដាក់ទណ្ឌកម្ម មិនមែនជាការស្វែងរកចំណេះដឹងឡើយ។

៩. កង្វះការលើកទឹកចិត្ត និងទំនាក់ទំនងល្អ

ទំនាក់ទំនងរវាងគ្រូនិងសិស្ស និងរវាងឪពុកម្តាយនិងកូន មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង។ សិស្សត្រូវការការលើកទឹកចិត្ត ការសរសើរ និងការយល់ចិត្ត ជាជាងការស្តីបន្ទោស។ ប្រសិនបើពួកគេព្យាយាមហើយ ប៉ុន្តែនៅតែទទួលបានតែពាក្យរិះគន់ ពួកគេនឹងបោះបង់ការខិតខំ។ ការបង្កើតទំនាក់ទំនងល្អ ដែលសិស្សហ៊ានពិភាក្សាបញ្ហា និងសុំយោបល់ គឺជារឿងចាំបាច់ដើម្បីទាញពួកគេឱ្យត្រឡប់មករកផ្លូវនៃការសិក្សាវិញ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

សរុបមក ការដែលសិស្សវិទ្យាល័យមិនចង់ទៅរៀន មិនមែនបណ្តាលមកពីពួកគេ "ខ្ជិល" តែមួយមុខនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាលទ្ធផលនៃកត្តាជាច្រើនដែលរាប់បញ្ចូលទាំងវិធីសាស្ត្របង្រៀន សម្ពាធសង្គម បញ្ហាគ្រួសារ និងឥទ្ធិពលបច្ចេកវិទ្យា។ ការដោះស្រាយបញ្ហានេះ ទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ទាំងក្រសួងអប់រំ សាលារៀន គ្រូបង្រៀន និងអាណាព្យាបាល ដើម្បីកែប្រែបរិយាកាសសិក្សាឱ្យមានភាពសប្បាយរីករាយ ទំនើប និងផ្តល់ក្តីសង្ឃឹមជាក់ស្តែងដល់ពួកគេ។ នៅពេលដែលសិស្សមើលឃើញថាការសិក្សាពិតជាអាចផ្លាស់ប្តូរវាសនារបស់ពួកគេបាន នោះពួកគេនឹងត្រឡប់មកចាប់យកសៀវភៅវិញដោយស្នាមញញឹម។

Written by Baysamnum Team