សំណួរចម្លើយប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ សង្គ្រាមត្រជាក់

១. ដូចម្តេចដែលហៅថាសង្គ្រាមត្រជាក់? តើសង្គ្រាមត្រជាក់កើតឡើងដោយសារអ្វី? បានជះឥទ្ធិពលអ្វីខ្លះដល់ពិភពលោក?

ចម្លើយ៖

ក. និយមន័យ៖ សង្គ្រាមត្រជាក់ (Cold War) គឺជាការប្រជែងអំណាច មនោគមវិជ្ជា និងការផលិតសព្វាវុធ រវាងមហាអំណាចធំៗពីរគឺ សហរដ្ឋអាមេរិក (ប្លុកសេរី) និងសហភាពសូវៀត (ប្លុកកុម្មុយនីស្ត) បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដែលមិនមានការផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នាដោយផ្ទាល់នោះទេ។

ខ. មូលហេតុនៃការកើតឡើង៖

• ការប្រជែងមនោគមវិជ្ជា៖ ការប្រឈមមុខគ្នារវាងប្រព័ន្ធ មូលធននិយម/សេរីនិយម (អាមេរិក) និង សង្គមនិយម/កុម្មុយនីស្ត (សូវៀត)។
• ការបែងចែកអំណាច៖ ការភ័យខ្លាចចំពោះការរីកសាយភាយនៃឥទ្ធិពលកុម្មុយនីស្ត និងសេរីនិយមទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗ ជាពិសេសនៅអឺរ៉ុប។
• ការមិនទុកចិត្តគ្នា៖ ភាពសង្ស័យគ្នារវាងមហាអំណាចទាំងពីរបន្ទាប់ពីចប់សង្គ្រាមលោកលើកទី២។

គ. ផលប៉ះពាល់ដល់ពិភពលោក៖

• ការបែងចែកពិភពលោក៖ ពិភពលោកត្រូវបានបែងចែកជាពីរគឺ ប្លុកខាងលិច (ដឹកនាំដោយអាមេរិក) និងប្លុកខាងកើត (ដឹកនាំដោយសូវៀត)។
• ការបង្កើតបក្ខសម្ព័ន្ធយោធា៖ កើតមានអង្គការណាតូ (NATO) និងកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូវី (Warsaw Pact)។
• ការប្រណាំងប្រជែងសព្វាវុធ៖ ការផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងបច្ចេកវិទ្យាអវកាសយ៉ាងគំហុក។
• សង្គ្រាមតំណាង (Proxy Wars)៖ កើតមានសង្គ្រាមនៅប្រទេសតូចៗដែលជាតំណាងមហាអំណាច ដូចជា សង្គ្រាមកូរ៉េ និងសង្គ្រាមវៀតណាមជាដើម។

---

សង្ខេបខ្លឹមសារ៖

សង្គ្រាមត្រជាក់ គឺជាជម្លោះមនោគមវិជ្ជារវាងអាមេរិក និងសូវៀត ដោយគ្មានការប្រយុទ្ធផ្ទាល់។ វាបានធ្វើឱ្យពិភពលោកបែកខ្ញែក ការផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរកើនឡើង និងបង្កើតជាសង្គ្រាមនៅតាមប្រទេសតូចៗជាច្រើន។

Written by Baysamnum Team