ច្បាប់ញូតុនទាំង ៣ (Newton's Laws of Motion)
ច្បាប់ចលនារបស់ញូតុន (Newton's Laws of Motion)
លោក អ៊ីសាក ញូតុន (Isaac Newton) គឺជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញដែលបានរកឃើញច្បាប់សំខាន់ៗចំនួន ៣ ដែលពន្យល់អំពីទំនាក់ទំនងរវាងចលនារបស់វត្ថុ និងកម្លាំងដែលមានអំពើលើវា។
១. ច្បាប់ទី ១ ញូតុន (ច្បាប់នៃលំនឹង ឬ និចលភាព)
និយមន័យ៖ ប្រសិនបើគ្មានកម្លាំងក្រៅមកមានអំពើលើវាទេ (ឬផលបូកកម្លាំងក្រៅស្មើសូន្យ) វត្ថុដែលនៅស្ងៀមនឹងបន្តនៅស្ងៀម ហើយវត្ថុដែលកំពុងមានចលនា នឹងបន្តចលនាត្រង់ស្មើជារៀងរហូត។
រូបមន្ត៖
ΣF = 0 ⇔ a = 0
- ΣF : ផលបូកកម្លាំងក្រៅ (គិតជា N)
- a : សំទុះ (គិតជា m/s2)
ឧទាហរណ៍៖ នៅពេលអ្នកជិះឡាន ហើយអ្នកបើកបរជាន់ហ្វ្រាំងភ្លាមៗ ខ្លួនរបស់អ្នកនឹងងាកទៅមុខ។ នេះមកពីខ្លួនរបស់អ្នកចង់រក្សាស្ថានភាពចលនាដដែល (និចលភាព)។
២. ច្បាប់ទី ២ ញូតុន (ច្បាប់មូលដ្ឋាននៃឌីណាមិច)
និយមន័យ៖ សំទុះនៃអង្គធាតុមួយសមាមាត្រនឹងកម្លាំងដែលមានអំពើលើវា ហើយច្រាសសមាមាត្រនឹងម៉ាសរបស់វា។ ឬនិយាយម្យ៉ាងទៀតថា ផលបូកកម្លាំងក្រៅដែលមានអំពើលើអង្គធាតុមួយ ស្មើនឹងផលគុណរវាងម៉ាស និងសំទុះរបស់វា។
រូបមន្ត៖
ΣF = m × a
- ΣF : កម្លាំងសរុបដែលមានអំពើលើវត្ថុ (គិតជា ញូតុន N)
- m : ម៉ាសរបស់វត្ថុ (គិតជា គីឡូក្រាម kg)
- a : សំទុះនៃចលនា (គិតជា ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទីការ៉េ m/s2)
ឧទាហរណ៍៖ ការរុញរទេះដែលមានទម្ងន់ធ្ងន់ ត្រូវការកម្លាំងធំជាងការរុញរទេះដែលមានទម្ងន់ស្រាល ដើម្បីឱ្យវាមានល្បឿនដូចគ្នា។
៣. ច្បាប់ទី ៣ ញូតុន (ច្បាប់អំពើ និងប្រតិកម្ម)
និយមន័យ៖ កាលណាអង្គធាតុ A មានអំពើលើអង្គធាតុ B ដោយកម្លាំងមួយ (FAB) នោះអង្គធាតុ B ក៏មានប្រតិកម្មមកលើអង្គធាតុ A វិញដោយកម្លាំងមួយ (FBA) ដែលមាន៖
- ទិសដៅផ្ទុយគ្នា
- អាំងតង់ស៊ីតេ (តម្លៃ) ស្មើគ្នា
- មានអំពើលើអង្គធាតុពីរផ្សេងគ្នា ក្នុងពេលដំណាលគ្នា
រូបមន្ត៖
FAB = - FBA
ឧទាហរណ៍៖ នៅពេលអ្នកដាល់ជញ្ជាំង ដៃរបស់អ្នកមានអារម្មណ៍ឈឺ។ នោះគឺមកពីជញ្ជាំងបានបញ្ចេញកម្លាំងប្រតិកម្មមកលើដៃរបស់អ្នកវិញ ស្មើនឹងកម្លាំងដែលអ្នកបានដាល់វា។
សង្ឃឹមថាការបកស្រាយនេះច្បាស់លាស់សម្រាប់អ្នក! ការយល់ច្បាប់ទាំងនេះនឹងធ្វើឲ្យអ្នកពូកែដោះស្រាយលំហាត់រូបវិទ្យា។
Written by Baysamnum Team
